Мәктәп яны матур, үзенә тартып тора.

Күп эшләсәң, тук булырсың,ди татар халык мәкале.

Аланның җиденче көне моңсу гына башланып китте. Музыка астында иртәнге зарядка ясадылар, яңа көнгә көч тупладылар. Иртәнге тәмле аштан соң, аланлылар Яңа Кырлай урта мәктәбенә җыелдылар. Барысы да, шау килеп, бер-берсе белән хушлашалар. Ләкин әле тагын бер зур чара оештырырга өлгерделәр. Укучылар белән “Син Тукайны беләсеңме?” исемле викторина үткәрелде, җиңүчеләр билгеләнде һәм дипломнар белән бүләкләнделәр. Аланга йөрүче укучыларның Г.Тукайның тормыш юлын һәм иҗатын тирәнтен белүләре күренде. Өйләгә кадәр аланның рәсми ябылу өлеше дә уздырылды. Укучылар йокы кирәк-яракларын тапшырдылар, документларын алдылар. Алан җитәкчеләре укучыларны хәерле юл теләп озатып калдылар.

Аланның алтынчы көне дә килеп җитте. Музыка астында иртәнге зарядка ясадылар, яңа көнгә көч тупладылар. Бүген, аланлыларның фикерләрен белү өчен, алардан “Чыгу тесты” алдылар. Укучылар тест сорауларына дөрес җавап биргәннәр, “Без- Тукай оныклары” чатырлы ял аланының эшчәнлеген дә югары бәяләгәннәр иде. Бүген көннең күпчелек өлеше аланны ябу танатанасына әзерләнеп узды. Тик шулай да укучылар юл хәрәкәте хезмәткәрләре белән очрашырга да вакыт таптылар. Бу хезмәткәрләрнең чыгышлары аланлылар өчен бик үтемле булды, чөнки алар иртәгә өйләренә таралышачаклар. Кичке алтыда “Без- Тукай оныклары” чатырлы ял аланын ябу тантанасы башланып китте. Тантанага дәрәҗәле кунаклардан Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министры урынбасары Мөхәммәтов Илдар Ринат улы, Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының регионара хезмәттәшлек бүлеге җитәкчесе Гөлия Фәргать кызы Мусина, Арча муниципаль районы хакимиятенең социаль мәсьәләләр буенча урынбасары Рамил Илгиз улы Гарифҗанов, Арча муниципаль районының мәгариф идарәсе җитәкчесе вазыйфаларын вакытлыча башкаручы Алмаз Ринат улы Ибраһимов, Арча педагогика көллияте директоры Гөлнара Фидаил кызы Гарипова килделәр. Аларны аланда оештырылган остаханәләрдә шөгыльләнгән укучылар каршы алдылар. Иң беренче фольклорга йөрүче укучылар “Кунак каршы алу” йоласын күрсәттеләр. “Туган телне өйрәнүчеләр” үзләренең татарча уеннарны белүләре белән, “Кул эшләре һәм рәсем” гә йөрүчеләр үзләренең эшләнмәләре белән кунакларны җәлеп иттеләр. Сәхнәгә күтәрелгән кунаклар аланлыларга үзләренең котлауларын һәм теләкләрен җиткерделәр. Укучылар да бик матур концерт программасы күрсәттеләр. Иң актив укучылар дипломнар белән бүләкләнделәр. Кичен укучылар күңел ачу программасында катнаштылар. Алтынчы көн бик күңелле узып китте.

Иртәдән үк Яңа Кырлай авылы аланлыларның шат авазларыннан яңгырап торды. Туклыклы аштан соң, аланлыларны мәдәният йорты бинасына җыйдылар. Биредә аларны “Яңа гасыр” телерадиокомпаниясе журналисты, иртәнге тапшырулар редакторы һәм алып баручысы, Яңа Кырлай урта мәктәбендә белем алган Фәридә Төхфәтуллина көтә иде. Үзе белән таныштырганнан соң, Фәридә Фердинант кызы татарча мультфильмнар, телесюжетлар эшләү осталыгы турында сөйләде. Аланлылар да, группаларга бүленеп, “Безнең лагерь”, “Агач”, “Машина”, “Күбәләк” дигән темаларга сюжетлар эшләп карадылар. Яшүсмерләрне нинди темалар кызыксындыруы да ачыкланды. Тәмле төшке аштан соң укучылар үзләренең теләкләре буенча мастер-классларга таралдылар. Кул эшләре белән шөгыльләнүчеләрнең, рәсем ясаучыларның инде эшләнмәләре дә әзер. Алар иртәгә узачак аланны ябу тантанасында күргәзмәгә куелачак. Фольклор, җыр, бию мастер-классларында шөгыльләнүчеләр дә иртәгә булачак чыгышка әзерләнделәр. Арча педагогия көллияте укытучылары Төхвәтуллина Әлфия Госман кызы, Гарапшина Рүзия Миннехан кызы, Шакирова Дилә Габбас кызы үткәргән туган телне тирәнтен өйрәнү дәресләрен чит өлкәләрдән килгән укучылар бигрәк тә яраттылар. Сәгать өчтә Сабантуй бәйрәме башланып китте. Бәйрәм гадәти Сабантуйлардан бернәрсәсе белән дә аерылмады. Аланлылар барлык уеннарга диярлек бик теләп катнаштылар: йомырка кабып та, капчык киеп тә йөгерештеләр, таяк та, аркан да тарттылар... Уеннар бигрәк тә чит өлкәләрдән килгән балаларга ошады. Бүләкләр дә мулдан әзерләнгән иде. Кичке аштан соң да аланлылар вакытларын бик файдалы үткәрделәр. Әйдаманнар алар белән төрле конкурслар, ярышлар үткәрделәр. Спорт уеннарына да вакыт калды. Бүген менә шундый күңелле вакыйгаларга бай көн булды

Аланның дүртенче көнендә балаларны күңелле музыка уятты һәм алар иртәнге зарядкага тезелделәр. Туклыклы аштан соң, аланлыларны мәдәният йорты бинасы каршындагы мәйданчыкка җыйдылар. Туры таяк үткәрелде. Укучылар белән үткән көннәргә анализ ясадылар, киләчәккә планнар төзеделәр. Бер төркем укучылар белән “Ашыт” дәүләт табигый тыюлыгының инспекторы Рәшит Әхмәтҗанов эшләде. Ул үткәргән чара табигатьне саклау мәсьәләсенә багышланган иде. Укучылар белән конкурслар да үткәреп алды ул. Һәрвакыттагыча, укучыларны кызыксындыру өчен бүләкләрне һәм Мактау кәгазьләрен мулдан алып килгән иде. Икенче төркем укучылар журналистика серләренә өйрәнде. Бу остаханәдә алар белән “Ялкын” журналының җаваплы секретаре Айгөл Абдрахманова, “Ялкын” журналының бүлек мөхәррирләре Зилә Сабитова, Искәндәр Хәбибуллин шөгыльләнделәр, бу өлкәдә үзләрен сынап карарга теләгән укучыларга киңәшләрен бирделәр. Төшке аштан соң, аланлылар тулы автобуслар Кушлавычка юл тоттылар. Бүген Кушлавычка 7-12 нче төркемнәр барды. Укучылар Кушлавыч авылындагы Г.Тукай музеенда булдылар. Балалар Габдулла Тукайның тормыш юлы, туганнары турында күп мәгълүмат тупладылар. Музейга сәяхәттән соң, аларны төрле аланнарда эшчәнлек көтеп тора иде. Тирән белемле укучылар бүген дә сынатмадылар, дипломнар һәм төрле призлар белән бүләкләнделәр Кырлайдагы музейны һәм Сәгъди йортын карап кайткан аланлылар остаханәләргә килделәр. Һәр укучы үзе теләгән остаханәдә алдагы көндәге шөгылен дәвам итте. Остаханәләрдәге эшчәнлекнең нәтиҗәләрен дә күрергә мөмкин иде. Кул эшләре белән шөгыльләнүчеләрнең инде әзер эшләнмәләре дә бар, фольклор һәм биюгә йөрүче укучылар да шактый шомарганнар. Әйдаманнар да укучыларны гел шөгыльләндереп кенә торалар. Бүген алар күмәк биеделәр дә, спорт уеннарына да катнаштылар. Аланлыларның кичләре дә күңелле һәм файдалы итеп оештырыпды.

Аланның икенче көне күңелле генә башланып китте. Музыка астында иртәнге зарядка ясадылар, яңа көнгә көч тупладылар. Иртәнге тәмле аштан соң, аланлылар барысы да, шау килеп, ял аланының ачылу тантанасына әзерләнделәр. Әйдаманнар бигрәк актив, барлык осталыкларын күрсәтеп калырга җыенгандай, әле җырлыйлар, әле бииләр. “Без- Тукай оныклары” чатырлы ял аланының ачылу тантанасына дәрәҗәле кунаклардан Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының милли мәгариф идарәсе җитәкчесе Гөлназ Хәмзә кызы Исмәгыйлева, регионара хезмәттәшлек бүлеге җитәкчесе Гөлия Фәргать кызы Мусина, Татарстан Республикасы Мәгарифне үстерү институтының бүлек мөдире Рәсимә Равил кызы Шәмсетдинова, Арча муниципаль районы хакимиятенең социаль мәсьәләләр буенча урынбасары Рамил Илгиз улы Гарифҗанов, Арча муниципаль районының мәгариф идарәсе җитәкчесе вазыйфаларын вакытлыча башкаручы Алмаз Ринат улы Ибраһимов килделәр. Алар укучыларны бәйрәм белән котладылар, күңелле , файдалы ял теләделәр. Төркем җитәкчеләре “Без- Тукай оныклары” чатырлы ял аланының флагын күтәрделәр. Төркемнәр үзләренең исемнәре, сөрәннәре белән таныштырдылар. Бәйрәм әйдаманнарның җыр-биюләре белән үрелеп барды. Һәр чыгыш аланлылар тарафыннан алкышларга күмелде. Кичке сәгать алтыда аланлылар үзләренең чыгышларын тәкъдим иттеләр.Чынлап та, ял аланына бик сәләтле укучылар гына җыелган икән. Алар җырладылар да, биеделәр дә, Г.Тукайның әсәрләрен сәнгатьле итеп тә укыдылар. Шулай итеп, “Без- Тукай оныклары” чатырлы ял аланының икенче көне дә гаять тә файдалы һәм күңелле узып китте.

Бүген, ягъни 8 нче июль көнне ,“Без –Тукай оныклары “ исемле чатырлы ял аланы эшли башлады. Татарстанның Арча районы Яңа Кырлай авылы җирлегендә 14 нче июльгә кадәр дәвам итәчәк әлеге чатырлы ял аланы ТР Мәгариф һәм фән министрлыгы ,Татарстан Республикасы Мәгарифне үстерү институты, Татарстан Республикасы Арча муниципаль районы, Арча муниципаль районы мәгариф идарәсе, Арча педагогия көллияте тарафыннан оештырылды. Катнашучылар географиясенә килсәк, Татарстанның барлык районнарыннан диярлек, шулай ук Удмуртия, Башкортстан, Мари-Эль республикаларыннан, Оренбург, Астрахань, Киров өлкәсеннән, Казахстаннан 12-17 яшьлек 300 яшүсмер катнаша. Балалардан мәгарифне үстерү институты галимнәре тарафыннан керү тестлары эшләтелде.Эшләрне тикшереп анализлап чыканнан соң, түбәндәге нәтиҗәләргә ия булдык: балаларның Г.Тукайның иҗатын,тормыш юлын өйрәнергә теләкләре бар икәнлеге исбатланды. Аланның программасы татар халкының рухи-мәдәни мирасын саклап калу киңлеге булдыруга, анда катнашучыларны татар телен һәм әдәбиятын, мәдәниятен өйрәтүгә, шулай ук тормышның төрле өлкәләрендә туган телне гамәли файдалану күнекмәләрен үзләштерүгә, Г.Тукайның тормыш юлын һәм иҗатын тирәнтен өйрәнүгә юнәлтелгән. Анда танылган шәхесләр, республиканың мәдәният, сәнгать, фән өлкәләре вәкилләре, җәмәгать эшлеклеләре белән очрашулар, остаханә дәресләре уздыру, Кушлавыч авылы, Г.Тукай мемориаль, Казан-арты этнография, Әлифба музеена сәяхәт кылу күздә тотыла. Аланда остаханә дәресләре 3 профиль буенча корыла: лингвистика, тарих; милли-мәдәни чаралар; мәдәният һәм сәнгать. Бик күп төрле даирә вазифаи затлар, галимнәр, матбугат һәм мәдәният-сәнгать әһелләре килүе көтелә.

Бүген "Дуслык" лагереның соңгы көнендэ Сабантуй бәйрәме булып узды. Бәйрәмдә капчык киеп йөгереш, чүлмәк ватыш , йомырка кабып йөгерү, таяк тартышу, әйбер кису, аркан   тартышу һәм көрәш уеннары үткәрелде. Балалар бик теләп актив катнаштылар. Бәйрәмнэ карарга авыл халкы да килде. Сабантуй бәйрәме гөрләп торды.